Tag Archives: Said Hawwa

IKHWAN PASCA TRAGEDI HAMAH

al-Ikhwan al-Muslimun  Selepas Tragedi Hamah

 

(a) Penglibatan Dalam al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriya

 

Beberapa hari selepas berakhirnya tragedi Hamah iaitu pada 11 Mac 1982, satu perjanjian dimeterai antara pihak pembangkang di atas nama al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriya. Mereka terdiri daripada gabungan 19 kumpulan yang datang dari pelbagai aliran pemikiran politik yang menentang  rejim Asad termasuklah al-Ikhwan al-Muslimun dan al-Jabhah al-Islamiyyah. Keputusan al-Ikhwan al-Muslimun menyertai al-Tahaluf adalah dengan persepakatan  anggota Hay’ah Ta’sisiyyah dalam al-Jabhah al-Islamiyyah.

 

 

Perjanjian  Mithaq al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriya  mengandungi artikel berikut:

1-Usaha berterusan untuk menjatuhkan kerajaan menggunakan  segala pendekatan politik, media massa dan mendapatkan sokongan awam sehinggalah tercapai matlamat ini. Pendekatan utama ialah penentangan bersenjata.

2-Membawa pemerintah  ke mahkamah serta  membicarakan kesalahan mereka terhadap rakyat dan negara.

3-Membentuk kerajaan sementara yang berfungsi menjatuhkan kerajaan yang ada. Seterusnya berusaha seberapa segera mengadakan pilihanraya Majlis Ta’sisi dengan tujuan membentuk undang-undang yang berdaulat di negara.

4-Islam sebagai agama negara dan syariat Islam sebagai sumber utama  undang-undang kerana ianya merupakan warisan ketamadunan orang Arab, Islam dan manusia keseluruhannya. (Undang-undang) yang tidak menyentuh hak asasi orang bukan Islam dari segi kepercayaan. Mereka diberi kebebasan untuk melaksanakan undang-undang khas mereka.

5-Memberi jaminan kebebasan kepada setiap warganegara termasuklah kebebasan beragama, kebebasan berfikir, kebebasan berhimpun dan membentuk parti politik.

6-Mengatur semula ketenteraan Syria dan badan-badan kerajaan dengan ikhlas berdasarkan kelayakan yang akan mengembalikan kesatuan di Syria.

7-Menyelesaikan kegawatan ekonomi dan membina semula ekonomi Syria dengan memerangi sebarang bentuk penyelewengan seperti mencuri harta negara dan rasuah. Memanggil golongan profesional   yang berada di luar untuk turut serta membangunkan ekonomi negara.

8-Menyelamatkan golongan pekerja,petani dan orang miskin daripada menjadi mangsa penindasan pemerintah serta membantu mereka dalam meningkatkan taraf hidup.

9-Mengkaji semula sukatan pelajaran dan menilai pusat-pusat pengajian serta badan-badan kerajaan yang akan menyelamatkan negara daripada  kemunduran.

10-Memberi ganti rugi kepada keluarga mangsa yang terkorban sepanjang konfrontasi dengan pemerintah.

11-Meyakini sepenuhnya tentang tanggungjawab membebaskan Palestin  daripada penjajahan Yahudi dan sebarang bentuk imperialis. Menggunakan segala tenaga kemanusiaan, ketenteraan dan politik untuk membebaskan Palestin.

12-Memberi sokongan ketenteraan   kepada Munazzamah al-Tahrir al-Filastiniyyah demi mencapai matlamat penduduk Arab Palestin yang inginkan kemerdekaan.

13-Berusaha bersungguh-sungguh  ke arah menyatukan Arab.

14-Memberikan komitmen dalam menjalinkan hubungan dengan negara-negara Arab dan mengerahkan sepenuh tenaga mempertahankan negara-negara Arab.

15-Menjalinkan hubungan dengan dunia Islam seperti hubungan antara negara dan hubungan dengan pertubuhan-pertubuhan  yang memberi kekuatan kepada Islam…[1]

 

 

Penglibatan al-Ikhwan al-Muslimun dalam al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriya telah menyebabkan berlakunya perselisihan antara ،Adnan Sa،d  al-Din  dan ،Adnan ،Aqluh yang merupakan ketua kepada al-Tali،ah al-Muqatilah al-Ikhwan al-Muslimin.[2]  Mereka tidak bersetuju dengan penyertaan al-Ikhwan al-Muslimin dalam al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriya.[3] Mereka  menolak penglibatan tersebut dengan alasan kerjasama yang dijalinkan bertentangan dengan syariah Islam. Mereka telah mengeluarkan  satu kenyataan menyebut beberapa pandangan ulama seperti ،Abd Allah bin Baz dan Muhammad Qutb berkaitan  al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriya. Mereka  mengkritik al-Tahaluf al-Watanikerana lebih bersifat nasionalisme.[4] Perselisihan tersebut  menyebabkan ،Aqluh dipecat daripada al-Ikhwan al-Muslimun pada 1982.[5]

 

(b) Berdiplomasi Dengan Pemerintah

 

            Selepas tragedi Hamah, al-Ikhwan al-Muslimun membuat penilaian terhadap kejadian-kejadian yang berlaku sebelum ini. Mereka membuat keputusan menghentikan  sebarang bentuk penentangan bersenjata terhadap rejim Asad. Mereka mengambil pendirian berdepan dengan rejim Asad menggunakan pendekatan nasihat. Keputusan tersebut diambil dalam tiga mesyuarat Maktab al-Irsyad yang diadakan selepas tragedi Hamah.[6]

 

Pada Disember 1984, al-Ikhwan al-Muslimun membuat satu pertemuan dengan pemerintah di Jerman. Mereka telah mengeluarkan satu kenyataan berkaitan pertemuan tersebut pada Februari 1985. Kenyataan tersebut menyebut :

….perwakilan kita telah membuat tuntutan jemaah dan masyarakat pada pertemuan pertama(dengan wakil pemerintah) pada minggu kedua bulan Disember 1984:

1.Menghapuskan undang-undang darurat yang menyekat warganegara Syria sejak dua puluh tahun yang lalu.

2.Menggantung undang-undang yang memberi keistimewaan kepada Hafiz Asad menjadi Hakim Mustabad ‘pemerintah kekal’ sebelum Syria mewartakan undang-undang yang baru.

3.Mengumumkan kebebasan awam dan menjamin kebebasan berfikir dan memberi pendapat. Memberi hak berpolitik kepada setiap warganegara tanpa sebarang perbezaan atau pengecualian. Sesungguhnya menyekat kebebasan warganegara walau apa alasan sekalipun merupakan jenayah besar.

4.Menyeru supaya diadakan satu pilihanraya yang bebas dan bersih yang memberi peluang kepada warganegara memilih wakil mereka yang sebenarnya.

5.Membentuk Hay’ah Ta’sisiyyah yang akan menggubal undang-undang baru yang mengikut tuntutan seluruh warganegara Syria yang ingin menjaga aqidah dan memelihara kebebasan serta menjamin hak-hak kemanusiaan.

6.Membentuk pasukan tentera yang melibatkan semua warganegara dan bukannya dari kumpulan atau parti yang berkepentingan sahaja.[7]

 

Sehingga ke saat penulisan ini al-Ikhwan tidak berani untuk melakukan penentangan bersenjata  berdasarkan pengalaman yang lalu. Pergerakan mereka amat terbatas bergantung kepada undang-undang negara yang menjadi tempat perlindungan mereka.


[1] ،Umar ،Abd al-Hakim(1987), hal.107-108.

 

[2] Pasukan ini terdiri daripada pemuda-pemuda yang membentuk gerakan bersenjata di Syria. Kebanyakan operasi-operasi yang berlaku di Syria sepanjang tempoh 1979-1982 dijalankan oleh pasukan ini di luar arahan kepimpinan al-Ikhwan al-Muslimun. Mereka mendukung pemikiran yang dibawa oleh Marwan al-Hadid. Sila lihat: Ahmad al-Jawwad, “Nubdhah ،an Harakah al-Tali،ah.”

 

[3] R. Hair. Dekmejian(1985),  op.cit., hal.177.

 

[4] ،Umar ،Abd al-Hakim(1987), op.cit., hal.106-119.

 

[5] R. Hair. Dekmejian(1985),  op.cit., hal.177.

 

[6] Sa،id Hawwa(1988d), op.cit., hal.148.

 

[7] ،Umar al-Hakim(1987), hal.138-139.

 

Advertisements

Perkembangan al-Ikhwan al-Muslimun Syria(1949-1989) Part 5

Tragedi Hamah 1982

 

Tragedi Hamah 1982 merupakan klimaks pertembungan rejim Asad dengan al-Ikhwan. al-Ikhwan telah menerbitkan dua buah buku melaporkan  tragedi Hamah 1982. Buku tersebut ialah Hamah Ma’sah al-،Asr[1] dan Majzarah Hamah.[2] Kedua-dua buku ini melaporkan secara terperinci peristiwa yang berlaku sepanjang tragedi. Selain itu al-Ikhwan turut menyentuh tentang tragedi Hamah di dalam majalah al-Nadhir, keluaran khas sempena memperingati  ulang tahun kedua tragedi[3]  dan  al-Fida bilangan tiga yang diterbitkan pada Februari 1998.[4]

 

Tragedi yang berlaku selama hampir satu bulan(2 Februari-28 Februari 1982) telah menyebabkan kematian berpuluh ribu orang. Sebahagiannya menganggarkan bilangan yang terkorban mencecah empat puluh ribu orang.[5] Tentera telah menyerang masyarakat awam tanpa mengira mangsa termasuklah golongan kanak-kanak, orang tua dan wanita. Menurut ،Adnan Sa،d al-Din, tentera menggunakan cara yang tidak berperikemanusiaan dengan memotong kepala dan tangan mangsa semata-mata untuk mengambil perhiasan mereka. Begitu juga mereka membelah perut wanita yang mengandung dan membunuh janin.[6] Tragedi Hamah juga mengakibatkan kemusnahan 48 buah masjid, 5 buah gereja dan beberapa buah bangunan bersejarah yang termasuk dalam kesan sejarah yang tercatat dalam UNESCO.[7]

 

Selepas tragedi Hamah, Hafiz Asad yang menghilangkan diri beberapa bulan muncul menjelang ulang tahun ke 19  revolusi Ba،th di Damsyik pada 7 Mac 1982. Beliau mengelilingi bandar Damsyik selama dua jam. Kemunculannya mendapat sokongan gemuruh dan  beliau dibawa dari Qasr al-Diyafah  ke parlimen. Pada hari tersebut beliau berteriak :

“Pejuang-pejuang kebangsaan! Tidak ada suatu yang lebih bahaya terhadap Islam daripada penyelewengan pengertian dan konsepnya. Inilah jenayah yang telah dilakukan oleh Ikhwan. Mereka telah berperang atas nama Islam. Mereka telah membunuh atas nama Islam. Mereka telah menindas kanak-kanak, wanita dan orang tua atas nama Islam. Mereka telah memulaukan keluarga sendiri atas nama Islam…

 

Pejuang-pejuang patriotik yang berada di bandar-bandar dan kampung-kampung di negara ini, akan mempertahankan tanahair dan Islam. Islam yang dibawa oleh (nabi) Muhammad s.a.w. Saudara, kitalah satu-satunya yang akan mempertahankan Islam. Islam yang dibawa oleh para sahabat. Islam yang dibawa oleh Saidina ،Umar dan ،Ali, Islam yang adil…

Saudara, kematian penjenayah Ikhwan, kematian mereka yang menjadikan diri sebagai pengkhianat tanah air, kematian mereka yang mendapat sokongan daripada imperealis dan  zionis[8]


[1] Hamah Ma’sah al-،Asr(t.t), T.T.P: Maktab al-I،lam Jama،ah al-Ikhwan al-Muslimin. Buku ini mengandungi empat ratus halaman bercetak.

 

[2] Majzarah Hamah, al-Qissah al-Haqiqiyyah bi al-Asma’ wa al-Waqai،  wa al-Arqam wa al-Suwar li Akbar Majzarah fi al-،Asr al-Hadith(t.t), T.T.P: Mansyurat al-Tahaluf al-Watani li Tahrir Suriyyah. Buku ini mengandungi 119 halaman bercetak.

 

[3] “Hamah fi al-Tarikh: ،Adad Khas ،an Hamah”, al-Nadhir, bil.66, Khamis, 15 Mac 1984. Buletin al- Nadhir bilangan yang ke-66 mengandungi  115 halaman bercetak.

 

[4] “Jarimah al-Qarn fi Dhikra Ma’sah Hamah al-Sadisah،Asyrah”,  al-Fida’,bil.3, Februari 1998.

 

[5] ،Adnan Sa،d al-Din(1998), op.cit., hal.78, Temuramah penulis dengan Dr.Ahmad al-Jawwad pada 13 Mac 2000.

 

[6] ،Adnan Sa،d al-Din(1998), op.cit., hal.78.

 

[7] ،Adnan Sa،d al-Din(1998), op.cit., hal.76.

 

[8] Nikalaos Van Dam(1996), op.cit., hal.116.

 

Perkembangan al-Ikhwan al-Muslimun Syria(1949-1989) Part 1

Zaman Rampasan Kuasa(1949-1954)

 

Sepanjang tempoh 1949-1954, Syria berdepan dengan kegawatan politik khususnya selepas peristiwa penguasaan Yahudi di Palestin. Setiap pihak  menuding jari menyalahkan antara satu sama lain  berhubung peristiwa yang berlaku di Palestin. Pada  masa yang sama, pemerintah  dituduh dengan pentadbiran yang lemah  kerana  mengamalkan rasuah dan penyelewengan. Situasi di atas telah memberi peluang kepada Amerika untuk campur tangan dalam pergolakan politik Syria.[1]

 

3.3.1.1 Rampasan Kuasa Husni al-Za،im(30  Mac 1949)

 

Pada 30 Mac 1949, penggulingan kuasa yang pertama berlaku dalam sejarah  Syria moden. Husni al-Za،im yang merupakan Qa،id al-Jaysy al-Suri         (Ketua tentera Syria) telah menangkap presiden Syria, Syukri al-Qutili dan Perdana Menteri Khalid al-،Azam. Beliau mengumumkan dirinya sebagai perdana Menteri dan kemudiannya sebagai presiden Syria yang baru. Kedudukan beliau sebagai presiden mendapat pengiktirafan daripada kerajaan Mesir dan Arab Saudi.[2]

 

Menurut Dr.Umar F.Abd-Allah, rampasan kuasa ini mendapat sokongan CIA, Kedutaan Amerika di Damsyik. Miles Copeland seorang diplomat di Kedutaan Amerika pada tahun 1949 menulis:

“Tindakan politik di bawah Major Stephen telah dilakukan secara sistematik dengan kerjasama Za،im, pegawai tentera Syria. Beliau telah memberi idea kepada Za،im tentang rampasan kuasa. Beliau telah menasihatinya tentang cara rampasan dan menunjukkan kepadanya asas gerakan sulit.”[3]

 

Dalam berdepan dengan senario politik yang baru, al-Ikhwan al-Muslimun yang mengepalai gerakan Islam sejak 1947, bercita-cita membentuk sebuah kerajaan baru. Pada 9 April 1949, mereka telah menulis mudhakkarah(kenyataan) yang menjelaskan situasi negara dan mengemukakan penyelesaian kepada kegawatan yang sedang dihadapi. Namun usaha al-Ikhwan al-Muslimun tidak berhasil  kerana polisi pemerintah yang menekan gerakan Islam. Husni al-Za،im telah melakukan tindakan berikut bagi menyekat perkembangan pertubuhan politik di Syria:

i)Menyekat kebebasan akhbar tempatan dengan melakukan pemeriksaan yang ketat dan menarik balik beberapa permit akhbar tempatan .

ii)Menukarkan Majallah al-Ahkam al-،Adliyyah yang merupakan perundangan Islam kepada perundangan Perancis.

(iii)Mengharamkan penubuhan parti politik.

 

Kenyataan  akhbar al-Yawm al-Misriyyah, mengeluarkan arahan presiden Husni al-Za،im  kepada Mudir al-Amn al-،Am  supaya menggunakan uslub yang keras untuk berdepan dengan golongan komunis. Kemudiannya beliau akan bertindak ke atas al-Ikhwan kerana beliau tidak mampu menghapuskan dua pengaruh besar dalam satu masa.[4] Sepanjang tempoh ini, al-Ikhwan tidak dapat menaruh harapan kerana kelumpuhan sistem demokrasi. Pada Mei 1949, pengeluaran  majalah al-Manar terbitan   al-Ikhwan al-Muslimun dihentikan.[5]

 

 

3.3.1.2 Rampasan Kuasa Sami al-Hinnawi(Ogos 1949)

 

Lima bulan selepas rampasan kuasa yang pertama, iaitu pada Ogos 1949, rampasan kuasa kedua dilakukan oleh Sami al-Hinnawi[6] Ra’is Arkan al-Jaysy al-Suri.  Penggulingan kuasa yang bertujuan menyokong penyatuan Syria dengan Iraq dan mendapat sokongan British.[7] Rampasan kuasa ini mengakibatkan Husni al-Za،im dan perdana menterinya Muhsin al-Birazi dibunuh.[8]

 

Ketika berhadapan dengan senario politik yang baru, pucuk pimpinan gerakan Islam mengubah strategi pergerakan. Gerakan Islam  terutamanya          al-Ikhwan al-Muslimun bergerak sebagai sebuah badan agama dan kebudayaan. al-Ikhwan al-Muslimun bekerjasama dengan pertubuhan lain menjalankan aktiviti politik melalui  al-Jabhah al-Islamiyyah al-Isytirakiyyah. Pemimpin gerakan Islam telah menyertai pilihanraya November 1949 di atas  nama gerakan ini.[9]  Topik yang menjadi  manifesto utama mereka ialah perancangan penyatuan negara Arab dan penentangan pengaruh barat ke atas negara Arab seperti sistem monarki di Iraq dan Jordan. Antara isu hangat yang timbul dalam pilihanraya tersebut  ialah kepentingan menjalinkan hubungan antara orang Islam dan kristian yang diketengahkan oleh Mustafa al-Siba،i. Isu tersebut timbul kerana terdapat dua calon Kristian yang mewakili  al-Jabhah al-Islamiyyah-al-Isytirakiyyah.[10]

 

3.3.1.3 Rampasan Kuasa Adib al-Syiskali  I (19 Disember 1949)

 

Hanya beberapa minggu sahaja setelah selesainya pilihanraya 1949, Kolonel Adib al-Syiskali[11]  yang pro Amerika  melakukan penggulingan kuasa yang ketiga  iaitu pada 19 Disember 1949.[12] Tindakan tersebut bertujuan menentang perancangan penyatuan Syria-Iraq.[13] Untuk  menangani situasi  politik yang baru, al-Ikhwan al-Muslimun  menggunakan pendekatan politik yang berbeza. Mereka menyokong pemerintahan Khalid al-،Azam yang dilantik oleh Kolonel Adib al-Syiskali. Namun begitu, usaha tersebut tidak menguntungkan  gerakan Islam kerana  kerajaan Khalid al-،Azam  hanyalah boneka kepada  diktator.  Pihak sebenar yang menentukan politik negara ialah tentera.

 

Pada tahun 1951, al-Ikhwan al-Muslimun  sekali lagi mengubah strategi politiknya. Mereka menolak kerjasama dengan kumpulan Khalid al-،Azam yang kedua. Pada masa yang sama mereka menyatakan kesediaan untuk bekerjasama dengan kumpulan  I’tilaf al-Watani yang merupakan kumpulan yang terbesar dalam parlimen. Apabila tuntutan al-Ikhwan ditolak, mereka berkecuali  dalam penentuan kerajaan yang baru. [14]

 

Pada musim panas tahun 1951, apabila golongan pekerja  membuat rusuhan  di Halab, Hims dan Damsyik, al- Ikhwan al-Muslimun  turut campur tangan dalam  tuntutan golongan pekerja. Wakil parlimen al-Jabhah                    al-Islamiyyah al-Isytirakiyyah telah memberi sokongan kepada  Akram al-Hurani dan perwakilan Hizb al-Ba،th al-،Arabi di dalam mewartakan  Qanun Tahdid al-Mulkiyyah al-Zira،iyyah(Kanun Pemilikan Tanah Pertanian). Selain itu al-Ikhwan al-Muslimun turut menyokong gerakan petani menentang al-Iqta،iyyin(tuan-tuan tanah) pada musim panas 1951. Suasana politik di Syria menjadi semakin tidak stabil apabila polis dan tentera menyerang demontrasi awam yang diadakan di  Hims dan Hamah. Pertembungan sengit berlaku di antara pucuk pimpinan politik tempatan dengan pemimpin  tentera.[15]

 

3.3.1.4  Rampasan Kuasa Adib al-Syiskali  II (2 Disember 1951)

 

Keadaan politik yang bergolak di Syria telah membuka ruang  kepada  Kolonel Adib al-Syiskali  untuk melakukan rampasan kuasa kali kedua pada 2 Disember 1951. Pada 4 Januari 1952, pihak tentera telah mengeluarkan satu kenyataan mengharamkan pertubuhan politik dan pertubuhan militia. Tidak lama selepas itu, iaitu pada 16 Januari 1952,  satu kenyataan  menghalang kegiatan al- Ikhwan al-Muslimun  dikeluarkan. Organisasi gerakan terpaksa dibubarkan dan semua markaz serta cawangan al-Ikhwan al-Muslimun  di arahkan supaya ditutup.

 

Sepanjang tahun 1952-1954 ramai pendukung gerakan Islam yang dipenjara atau diusir keluar seperti yang dinyatakan dalam risalah yang ditujukan kepada penduduk Syria selepas kejatuhan diktator tentera pada 1954.[16]

 


[1] al-Habib al-Janhani(1989), op.cit.,  hal.117.

 

[2] Zahiyyah  Qaddurah(1985), op.cit., hal.267.

 

[3] Dr.Umar F.Abd-Allah(1983),  op.cit., hal.49-50.

 

[4] al-Habib al-Janhani(1989),  op.cit.,  hal.116-117.

 

[5] al-Habib al-Janhani(1989), op.cit., hal. 118.

 

[6] Beliau ialah Muhammad Sami Hilmi al-Hinnawi. Beliau dilahirkan di Halab pada  tahun 1898. Beliau mendapat pendidikan di Madrasah Dar al-Mu،allimin, Damsyik(1916), Madrasah            al- ،Askariyyah di Istanbul  dan al-Madrasah al-Harbiyyah, Damsyik (1918-1919). Beliau pernah terlibat dalam Perang Dunia I dan Perang Islam-Yahudi(1948). Adib al-Syiskali yang telah melakukan rampasan kuasa telah memenjarakan beliau. Setelah dibebaskan beliau berhijrah ke Beirut. Di sini beliau dibunuh oleh Muhammad bin Ahmad bin Harsy pada 30 Oktober 1950. Jenazah beliau dikebumikan di Damsyik. Sila lihat: al-Zirakli(1984),  op.cit., j.6, hal.135.

 

[7] Dr.Umar F.Abd-Allah(1983),  op.cit., hal.51.

 

[8] Zahiyyah Qaddurah(1985), op.cit., hal.268.

 

[9] Dr.Umar F. Abd-Allah(1983), op. cit. hal.115.

 

[10] al-Habib al-Janhani(1989), op.cit., hal.118.

 

[11] Beliau ialah Adib bin Hasan al-Syiskali. Beliau dilahirkan di Hamah dan mendapat pendidikan di Madrasah al-Zira،iyyah, Sulamiyah. Pada tahun 1945, beliau menyertai peperangan membebaskan Syria daripada penjajahan Perancis. Pada peringkat awal beliau bersama Husni al-Za،im tetapi beliau kemudiannya disingkirkan pada tahun 1949 kerana perselisihan pendapat. Pada  zaman pemerintahan al-Hinnawi beliau dilantik sebagai ketua tentera. Selepas melakukan rampasan kuasa(tahun 1949 dan tahun 1951), beliau meninggalkan Syria pada tahun 1953 dan menetap di beberapa negara seperti Arab Saudi(1954-1957), Perancis(1957-1960) dan akhirnya di Brazil. Beliau meninggal dunia di Brazil kerana dibunuh. Sila lihat: al-Zirakli(1984),  op.cit., j.1, hal.285-286.

 

[12] Dr.Umar F.Abd-Allah(1983), op.cit., hal.51, al-Habib al-Janhani(1989), op.cit., hal.118.

 

[13] Zahiyyah Qaddurah(1985), op.cit., hal.268.

 

[14] al-Habib al-Janhani(1989),  op.cit., hal.118.

 

[15]  Ibid.

 

[16] al-Habib al-Janhani(1989),  op.cit., hal.118-119.